Chống thất thoát hàng hoá và tiền tại cửa hàng
"Bán đều mà cuối tháng không thấy tiền" là câu than quen thuộc của nhiều chủ shop. Phần lớn trường hợp không phải do bán ít, mà do thất thoát: hàng mất mà không biết, tiền thu thiếu mà không ai nhận. Thất thoát hiếm khi là một vụ lớn, nó là nhiều khoản nhỏ lặp lại mỗi ngày.
Bài viết chia thất thoát thành 2 loại: hàng hoá và tiền, chỉ ra từng nguồn gây thất thoát và cách chặn tương ứng.
Thất thoát đến từ đâu?
| Nguồn | Ví dụ thường gặp |
|---|---|
| Nhập hàng | Nhà cung cấp giao thiếu, giao sai mẫu, không ai kiểm khi nhận |
| Trong kho, trên kệ | Hàng hư hỏng, hết hạn không ghi nhận; khách lấy trộm; nhân viên lấy dùng |
| Tại quầy | Bán không ghi đơn, ghi sai giá, giảm giá tuỳ tiện, huỷ đơn sau khi đã thu tiền |
| Tiền mặt | Thối nhầm, tiền két lệch khi giao ca, chi tiêu vặt không ghi |
| Công nợ | Khách nợ nhưng không ghi, ghi rồi quên đòi |
Chống thất thoát hàng hoá
1. Kiểm hàng ngay khi nhận
Đếm số lượng, đối chiếu với đơn đặt và hoá đơn của nhà cung cấp trước khi ký nhận. Thiếu hoặc lỗi thì ghi ngay lên phiếu giao hàng. Chỉ nhập kho trên phần mềm đúng số lượng thực nhận, để tồn kho ngay từ đầu đã khớp.
2. Mọi hàng ra khỏi kho đều phải có chứng từ
Hàng bán có đơn bán. Hàng hỏng, hết hạn, dùng nội bộ, tặng khách cũng phải có phiếu xuất ghi lý do. Nếu chỉ có hàng bán được ghi, mọi khoản hao hụt khác đều trở thành "mất không rõ lý do" khi kiểm kê.
3. Kiểm kê định kỳ, bắt đầu từ nhóm hàng giá trị cao
- Kiểm kê toàn bộ mỗi tháng hoặc mỗi quý
- Kiểm đột xuất hằng tuần một nhóm nhỏ hàng đắt tiền, dễ mất
- Người kiểm khác người quản lý kho hàng ngày
Trên SOFIN SHOP, phiếu kiểm kê ghi số đếm thực tế, phần mềm tự so với tồn trên hệ thống và chỉ ra mặt hàng lệch. Lệch lặp lại ở cùng một nhóm hàng hoặc cùng một ca là dấu hiệu cần xem kỹ.
4. Bố trí cửa hàng
- Hàng nhỏ, giá cao đặt gần quầy thu ngân hoặc trong tủ khoá
- Không để góc khuất khỏi tầm nhìn của nhân viên; lắp camera ở quầy và lối ra vào
- Kho tách khỏi khu bán, chỉ người có trách nhiệm được vào
Chống thất thoát tiền
5. Mọi giao dịch đều qua phần mềm bán hàng
Không bán "ngoài sổ", kể cả khi đông khách. Mỗi đơn qua phần mềm tự trừ kho và ghi doanh thu, nên tiền và hàng luôn khớp với nhau. Một đơn không ghi vừa làm mất tiền vừa làm lệch tồn kho.
6. Phân quyền sửa, huỷ, giảm giá
Nhân viên thu ngân không nên tự huỷ đơn đã thanh toán, sửa giá bán hay giảm giá ngoài chương trình. Những thao tác này để cho quản lý. Kết hợp với nhật ký thao tác, bạn biết đơn nào bị huỷ, ai huỷ, lúc nào. Xem thêm cách phân quyền và quản lý nhân viên bán hàng.
7. Giảm tiền mặt
Tiền mặt là nơi dễ lệch nhất. Khuyến khích khách chuyển khoản bằng mã QR có sẵn số tiền của đơn: khách không gõ nhầm, nhân viên không thối nhầm, tiền vào thẳng tài khoản cửa hàng.
8. Đối soát tiền mỗi ca và mỗi ngày
Cuối mỗi ca, đếm tiền két và so với doanh thu tiền mặt trên phần mềm. Chênh lệch ghi lại ngay, có chữ ký người giao và người nhận. Chi tiết các bước và mẫu biên bản có trong bài quy trình giao ca, chốt ca bán hàng.
9. Ghi mọi khoản chi và công nợ
Chi tiền vặt từ két (mua đá, trả tiền ship, ứng lương) phải có phiếu chi. Khách mua chịu phải ghi công nợ ngay trên đơn. Cuối tuần xem lại danh sách khách nợ quá hạn để nhắc.
Dấu hiệu cửa hàng đang thất thoát
- Kiểm kê lệch nhiều lần ở cùng nhóm hàng
- Doanh thu giảm vào những ca nhất định mà lượng khách không giảm
- Số đơn bị huỷ hoặc giảm giá tăng bất thường
- Biên lợi nhuận thực tế thấp hơn hẳn so với tính toán từ giá nhập, giá bán
- Tiền két thường xuyên lệch, dù chỉ vài chục nghìn
Câu hỏi thường gặp
Lắp camera có đủ để chống thất thoát không?
Không. Camera giúp răn đe và tra cứu khi có sự cố, nhưng không cho bạn biết đã mất gì. Phải có số liệu tồn kho và doanh thu đúng thì mới biết cần xem lại đoạn camera nào.
Tỷ lệ hao hụt bao nhiêu là chấp nhận được?
Tuỳ ngành hàng: hàng tươi sống, hàng dễ vỡ hao hụt cao hơn hàng khô. Quan trọng hơn con số tuyệt đối là xu hướng: hao hụt tăng dần qua các kỳ kiểm kê là dấu hiệu cần xử lý.
Phát hiện nhân viên gian lận thì xử lý thế nào?
Thu thập đủ căn cứ (nhật ký thao tác, camera, biên bản giao ca) trước khi trao đổi. Các quy định về tiền, hàng và mức xử lý nên được viết ra và nhân viên ký xác nhận từ ngày đầu đi làm.



