Các phương pháp tính giá xuất kho và ví dụ
Cùng một mặt hàng nhưng tháng trước nhập 10.000đ, tháng này nhập 11.000đ. Khi bán ra một món, giá vốn của món đó là bao nhiêu? Câu trả lời phụ thuộc vào phương pháp tính giá xuất kho. Chọn sai hoặc tính sai, lợi nhuận trên báo cáo sẽ lệch khỏi thực tế dù doanh thu hoàn toàn đúng.
Giá xuất kho là gì và vì sao quan trọng?
Giá xuất kho là giá vốn gán cho mỗi đơn vị hàng khi xuất ra (bán, huỷ, chuyển). Nó quyết định:
- Lợi nhuận gộp = Doanh thu − Giá vốn hàng bán
- Giá trị hàng còn tồn trong kho
- Giá bán tối thiểu để không lỗ
Các phương pháp phổ biến
1. Bình quân gia quyền (cập nhật sau mỗi lần nhập)
Sau mỗi lần nhập, tính lại đơn giá bình quân của toàn bộ hàng đang có. Hàng xuất ra lấy theo đơn giá bình quân tại thời điểm xuất.
Đơn giá bình quân mới = (Giá trị hàng đang tồn + Giá trị lần nhập) ÷ (Số lượng đang tồn + Số lượng nhập)
2. Bình quân cuối kỳ
Cuối tháng (hoặc cuối kỳ) mới tính một đơn giá bình quân cho cả kỳ, rồi áp cho mọi lần xuất trong kỳ. Đơn giản nhưng trong kỳ không biết giá vốn từng đơn, nên không biết lãi từng ngày.
3. Nhập trước xuất trước (FIFO)
Hàng nhập trước được coi là xuất trước. Mỗi lần nhập là một lô; khi xuất, lấy giá của lô cũ nhất còn hàng, hết lô đó mới sang lô tiếp theo. Hợp với hàng có hạn dùng, hàng theo lô.
4. Thực tế đích danh
Mỗi món hàng mang đúng giá nhập của chính nó. Chỉ thực hiện được với hàng giá trị cao, nhận diện được từng chiếc (điện thoại, xe, trang sức có số serial).
Ví dụ so sánh
Một mặt hàng có giao dịch trong tháng như sau:
| Ngày | Giao dịch | Số lượng | Đơn giá |
|---|---|---|---|
| 01 | Tồn đầu | 100 | 10.000đ |
| 05 | Nhập | 100 | 12.000đ |
| 10 | Bán | 150 |
- Bình quân gia quyền: đơn giá sau ngày 05 = (100 × 10.000 + 100 × 12.000) ÷ 200 = 11.000đ. Giá vốn 150 món = 1.650.000đ. Tồn 50 món × 11.000đ = 550.000đ.
- FIFO: 150 món lấy 100 món lô 10.000đ + 50 món lô 12.000đ = 1.600.000đ. Tồn 50 món × 12.000đ = 600.000đ.
Khi giá nhập đang tăng, FIFO cho giá vốn thấp hơn (lãi trên sổ cao hơn) và giá trị tồn cao hơn so với bình quân. Khi giá nhập giảm thì ngược lại. Tổng giá vốn qua thời gian dài như nhau, chỉ khác cách phân bổ giữa các kỳ.
Chọn phương pháp nào?
| Loại hàng | Gợi ý |
|---|---|
| Tạp hoá, hàng tiêu dùng, nhiều mã, giá nhập thay đổi ít | Bình quân gia quyền |
| Hàng có hạn dùng, quản lý theo lô | Nhập trước xuất trước |
| Hàng giá trị cao, có số serial riêng | Thực tế đích danh, hoặc FIFO theo lô |
Đã chọn thì áp dụng nhất quán, không đổi qua lại giữa các kỳ. Phương pháp được phép áp dụng cho sổ sách kế toán, thuế phụ thuộc chế độ kế toán của hộ kinh doanh hay doanh nghiệp, và quy định này vừa có văn bản thay thế; hãy hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế trước khi chốt.
Những lỗi làm giá vốn sai
- Nhập giá trước chiết khấu thay vì giá thực trả
- Không cộng chi phí vận chuyển vào giá nhập (nếu cửa hàng đã chọn cộng)
- Nhập sai đơn vị (giá theo thùng nhưng số lượng theo chai)
- Nhập kho muộn sau khi đã bán, giá vốn của các đơn bán trước đó bị tính theo giá cũ. Xem quy trình nhập kho chuẩn
Giá vốn trên SOFIN SHOP
SOFIN SHOP tự tính giá vốn khi xác nhận phiếu nhập: mặt hàng thông thường theo bình quân gia quyền cập nhật sau mỗi lần nhập; mặt hàng quản lý theo lô tính theo nhập trước xuất trước dựa trên mã lô. Đơn giá nhập được tính sau chiết khấu trên phiếu. Lợi nhuận trên báo cáo vì thế phản ánh đúng giá vốn của từng lần nhập. Tổng quan quản lý kho có ở trang quản lý kho hàng.
Câu hỏi thường gặp
Giá vốn có gồm thuế VAT đầu vào không?
Tuỳ cách nộp thuế. Nếu được khấu trừ VAT đầu vào thì giá vốn là giá chưa VAT; nếu không được khấu trừ thì VAT là một phần chi phí mua hàng. Hỏi kế toán để áp dụng đúng trường hợp của bạn.
Đổi phương pháp tính giá giữa chừng được không?
Không nên. Đổi phương pháp làm số liệu các kỳ không so sánh được, và có thể phải giải trình với cơ quan thuế.
Bán lỗ có phải do giá vốn sai không?
Có thể. Trước khi kết luận một mặt hàng lỗ, kiểm tra lại giá nhập trên các phiếu gần nhất và đơn vị tính.



