Quản lý bán hàng bằng Excel: cách lập file và lúc nên chuyển sang phần mềm

Excel là công cụ đầu tiên của rất nhiều chủ shop: có sẵn trên máy, không tốn tiền, ai cũng biết gõ vài dòng. Nhưng một file Excel bán hàng dùng được lâu dài cần được dựng có cấu trúc ngay từ đầu, nếu không chỉ sau vài tháng sẽ thành một bảng tính rối, số tồn kho không khớp và không ai dám sửa.

Bài viết này hướng dẫn cách lập file quản lý bán hàng bằng Excel gồm những sheet nào, cột nào, công thức nào, cùng các dấu hiệu cho thấy đã đến lúc chuyển sang phần mềm.

Quản lý bán hàng bằng Excel phù hợp với ai?

Excel vẫn là lựa chọn hợp lý khi cửa hàng của bạn:

  • Có dưới khoảng 100 mặt hàng và vài chục đơn mỗi ngày
  • Chỉ có một người bán và ghi chép (thường là chủ cửa hàng)
  • Bán ở một điểm, ít bán chịu, ít đổi trả
  • Mới mở, cần thời gian để biết mình bán gì chạy trước khi đầu tư công cụ

Khi cửa hàng vượt qua những ngưỡng này, Excel không hỏng ngay, nhưng công sức giữ cho số liệu đúng sẽ tăng nhanh hơn doanh thu.

Cấu trúc file Excel quản lý bán hàng: 6 sheet cần có

Nguyên tắc quan trọng nhất: mỗi sheet một loại dữ liệu, mỗi dòng một giao dịch. Không gộp ô, không ghi chú lẫn vào cột số, không để dòng trống giữa bảng. Đầu mỗi bảng chỉ có một dòng tiêu đề.

SheetDùng đểCác cột chính
DanhMucDanh sách hàng hoáMã hàng, Tên hàng, Đơn vị, Giá nhập, Giá bán, Tồn đầu kỳ
NhapHangMỗi lần nhập hàngNgày, Số phiếu, Nhà cung cấp, Mã hàng, Số lượng, Đơn giá, Thành tiền
BanHangMỗi dòng hàng trong đơn bánNgày, Số đơn, Khách hàng, Mã hàng, Số lượng, Đơn giá, Giảm giá, Thành tiền, Hình thức thanh toán
TonKhoTồn hiện tại, tính bằng công thứcMã hàng, Tên hàng, Tồn đầu, Tổng nhập, Tổng bán, Tồn cuối
ThuChiTiền vào, tiền ra ngoài bán hàngNgày, Loại (thu/chi), Nội dung, Số tiền, Người thực hiện
CongNoKhách nợ, nợ nhà cung cấpNgày, Đối tượng, Số đơn/phiếu, Phát sinh nợ, Đã trả, Còn nợ

Mã hàng là xương sống của cả file

Mọi sheet nối với nhau qua mã hàng, không qua tên hàng. Tên hàng hay bị gõ khác nhau ("Nước suối 500ml" và "nuoc suoi 500 ml"), còn mã hàng thì không. Ở sheet NhapHang và BanHang, dùng Data Validation (Dữ liệu → Xác thực dữ liệu) để cột Mã hàng chỉ chọn được từ danh sách ở sheet DanhMuc.

Công thức cơ bản

  • Tự điền tên hàng, giá bán khi chọn mã: dùng XLOOKUP (hoặc VLOOKUP với Excel cũ) tra từ sheet DanhMuc.
  • Tổng nhập, tổng bán của từng mã: SUMIFS cột Số lượng của sheet NhapHang / BanHang theo Mã hàng.
  • Tồn cuối = Tồn đầu + Tổng nhập − Tổng bán. Thêm định dạng có điều kiện để tô đỏ những mã dưới mức tồn tối thiểu.
  • Doanh thu theo ngày, theo tháng: dùng PivotTable trên sheet BanHang thay vì tự cộng tay.

Thói quen giữ file không bị hỏng

  • Chuyển mỗi bảng thành Table (Ctrl + T) để công thức tự kéo theo khi thêm dòng
  • Khoá các sheet chỉ chứa công thức (TonKho) để không ai gõ đè
  • Ghi đơn ngay khi bán, không dồn cuối ngày ghi lại theo trí nhớ
  • Sao lưu file mỗi ngày, đặt tên theo ngày, để trên Google Drive hoặc OneDrive
  • Mỗi tháng mở file mới, mang tồn cuối tháng trước sang làm tồn đầu kỳ

Hạn chế của Excel khi cửa hàng lớn dần

  • Nhiều người cùng sửa một file: hai nhân viên mở cùng lúc dễ ghi đè lẫn nhau, và không biết ai đã sửa con số nào.
  • Bán xong mới ghi: Excel không đứng ở quầy. Đơn được ghi lại sau, nên dễ sót đơn, nhầm giá, và tồn kho luôn trễ hơn thực tế.
  • Không in hoá đơn, không tạo mã QR thanh toán: vẫn phải dùng thêm công cụ khác ở quầy.
  • Công thức gãy âm thầm: một ô bị gõ đè số thay cho công thức là cả bảng tồn sai mà không có cảnh báo nào.
  • Không xem được từ xa: muốn biết hôm nay bán bao nhiêu phải gọi điện hỏi hoặc chờ gửi file.

5 dấu hiệu nên chuyển từ Excel sang phần mềm

  1. Cuối tháng, tồn kho trong file lệch với hàng thật mà không tìm ra lý do
  2. Bạn mất hơn 30 phút mỗi ngày chỉ để nhập lại đơn và kiểm tra công thức
  3. Có nhân viên bán thay và bạn không chắc doanh thu ghi lại là đủ
  4. Khách nợ nhiều, phải lục file mới biết ai còn nợ bao nhiêu
  5. Bạn chuẩn bị mở thêm điểm bán hoặc bán thêm kênh online

Nếu gặp từ hai dấu hiệu trở lên, chi phí sai sót của Excel đã lớn hơn chi phí một phần mềm quản lý bán hàng. Bạn có thể đọc thêm về phần mềm quản lý bán hàng là gì và cách chọn.

Chuyển từ Excel sang phần mềm mà không mất dữ liệu

File Excel dựng đúng cấu trúc ở trên chính là dữ liệu đầu vào cho phần mềm:

  1. Chốt tồn kho: kiểm đếm hàng thật một lần, sửa sheet TonKho cho khớp.
  2. Nhập danh mục: sheet DanhMuc (mã, tên, giá nhập, giá bán, tồn) nhập thẳng vào phần mềm. Trên SOFIN SHOP, chức năng Nhập từ Excel trong mục Sản phẩm cho phép thêm hàng loạt.
  3. Nhập khách hàng và công nợ đầu kỳ cho những khách đang còn nợ.
  4. Chạy song song vài ngày: vừa bán trên phần mềm vừa ghi Excel để đối chiếu, sau đó dừng hẳn Excel.

Chuyển sang phần mềm không có nghĩa là bỏ hẳn Excel. Khi cần phân tích sâu hoặc gửi số liệu cho kế toán, bạn vẫn xuất được đơn hàng, tồn kho, thu chi, công nợ ra file Excel.

Câu hỏi thường gặp

Dùng Google Sheets thay Excel có tốt hơn không?

Google Sheets cho nhiều người cùng sửa và xem được trên điện thoại, nên đỡ được chuyện gửi file qua lại. Nhưng các hạn chế còn lại (ghi sau khi bán, công thức dễ gãy, không in hoá đơn) vẫn giữ nguyên.

Có mẫu file Excel quản lý bán hàng miễn phí không?

Có nhiều mẫu trên mạng, nhưng tự dựng theo 6 sheet ở trên thường dễ dùng hơn vì bạn hiểu từng công thức. Một file bạn hiểu rõ đáng tin hơn một file đẹp nhưng không dám sửa.

Bao nhiêu mặt hàng thì Excel bắt đầu chậm?

Excel chạy được hàng chục nghìn dòng, nên vấn đề thường không phải tốc độ máy mà là công sức giữ cho số liệu đúng. Khi số đơn mỗi ngày nhiều tới mức bạn phải dồn ghi cuối ngày, đó là lúc nên đổi công cụ.

Xem tổng quan về quản lý bán hàng →

Bài cùng chủ đề quản lý bán hàng

Sẵn sàng áp dụng vào cửa hàng của bạn?

Dùng thử SOFIN SHOP để quản lý bán hàng, kho, thu chi và nhân viên ngay trên điện thoại hoặc máy tính.

Hoặc tải ứng dụng
Download in Google PlayDownload in Appstore
logo
Hà Nội (Trụ sở chính)

Tầng 19, Toà VTC Online, số 18 Tam Trinh, Hai Bà Trưng, Hà Nội

Văn phòng HCM

Số 13, đường 18, KDC Bình Hưng, Xã Bình Hưng, TP. HCM

0969877888

Download in Google PlayDownload in Appstore

Copyright @2022 SFIN JSC | All right reserved

Hỗ trợ